برخی این ادعا را نشانه وقوع یک حادثه زیستمحیطی بزرگ دانستند و برخی دیگر تلاش کردند آن را به فرسودگی زیرساختهای نفتی ایران یا پیامدهای تنشهای منطقهای پیوند بزنند.
اما اکنون با اعلام رسمی شرکت پایانههای نفتی ایران، کل این روایت زیر سؤال رفته و مقامهای مسئول تأکید میکنند اساساً هیچگونه نشتی نفتی در منطقه رخ نداده است.
ماجرای «لکه نفتی» از کجا آغاز شد؟
ماجرا زمانی آغاز شد که تصاویری ماهوارهای بدون جزئیات دقیق در برخی رسانهها و صفحات مجازی منتشر شد. منتشرکنندگان مدعی بودند در آبهای اطراف خارگ یک لکه عظیم نفتی مشاهده شده است؛ ادعایی که به سرعت بازنشر شد و حتی برخی تحلیلگران خارجی درباره پیامدهای احتمالی آن بر صادرات نفت ایران و محیط زیست خلیج فارس اظهارنظر کردند.
در ادامه، برخی رسانهها پا را فراتر گذاشتند و با استناد به همان تصاویر نامشخص، گزارشهایی درباره احتمال آسیب دیدن تأسیسات نفتی یا نشت از خطوط انتقال منتشر کردند؛ در حالی که هیچ مرجع رسمی بینالمللی یا داخلی چنین حادثهای را تأیید نکرده بود.
تکذیب رسمی؛ «حتی یک بشکه نشت ثبت نشده است»
اکنون عباس اسدروز با رد کامل این ادعاها اعلام کرده است هیچگونه نشتی در زیرساختها، مخازن ذخیرهسازی، خطوط لوله، اسکلهها یا نفتکشهای فعال در منطقه خارگ رخ نداده است.
به گفته او، تمامی زیرساختهای انرژی در خلیج فارس به صورت دائمی از طریق سامانههای ماهوارهای و سیستمهای نظارتی رصد میشوند و در صورت وقوع کوچکترین نشتی، موضوع بلافاصله ثبت و گزارش میشود.
اسدروز همچنین اعلام کرده مرکز بینالمللی «میمک» به نمایندگی از سازمان بینالمللی دریانوردی نیز هیچ گزارشی درباره آلودگی نفتی در این منطقه ثبت نکرده است.
تناقضهای روایت منتشرشده
یکی از مهمترین نکاتی که مقامهای نفتی ایران بر آن تأکید دارند، تناقض فنی موجود در تصاویر و روایتهای منتشرشده است.
مدیرعامل شرکت پایانههای نفتی ایران با اشاره به دادههای هواشناسی گفته است جهت باد در منطقه از شمالغرب به جنوبشرق بوده و در چنین شرایطی اگر واقعاً لکه نفتی وجود داشت، باید به سمت ساحل حرکت میکرد؛ نه به سمت آبهای آزاد. به اعتقاد او همین مسئله نشان میدهد تصاویر منتشرشده فاقد اعتبار فنی و علمی بودهاند.
همچنین به گفته مسئولان، تصاویر ماهوارهای معتبر معمولاً دارای مختصات جغرافیایی، زمان ثبت تصویر و ابعاد دقیق آلودگی هستند؛ در حالی که تصاویر مورد استناد رسانههای منتشرکننده چنین اطلاعاتی نداشتهاند.
چرا «خارگ» اهمیت دارد؟
پایانه نفتی خارک مهمترین پایانه صادرات نفت خام ایران به شمار میرود و بخش عمده صادرات نفت کشور از این منطقه انجام میشود. به همین دلیل هرگونه خبر یا شایعه درباره اختلال، حادثه یا آلودگی در این منطقه، بلافاصله بازتاب گسترده رسانهای و اقتصادی پیدا میکند.
کارشناسان معتقدند حساسیت بالای بازار انرژی نسبت به تحولات خلیج فارس باعث میشود حتی ادعاهای تأییدنشده نیز بتوانند فضای رسانهای و روانی قابلتوجهی ایجاد کنند.
جنگ روایتها در حوزه انرژی
ماجرای اخیر را میتوان نمونهای از «جنگ روایتها» در حوزه انرژی دانست؛ جایی که انتشار یک تصویر مبهم یا یک ادعای بدون منبع رسمی میتواند به سرعت به خوراک رسانهای و سیاسی تبدیل شود.
در سالهای اخیر، زیرساختهای انرژی در منطقه خلیج فارس بارها در مرکز تنشهای رسانهای قرار گرفتهاند و هر خبر مرتبط با نفت، صادرات انرژی یا امنیت دریایی، بلافاصله ابعاد سیاسی و بینالمللی پیدا میکند.
در چنین فضایی، انتشار اخبار ناقص یا تأییدنشده میتواند علاوه بر اثرگذاری رسانهای، پیامدهای اقتصادی و حتی زیستمحیطی نیز به همراه داشته باشد؛ بهویژه زمانی که افکار عمومی پیش از روشن شدن واقعیت، با موجی از تحلیلها و روایتهای جهتدار مواجه میشود.
تأکید بر استانداردهای بینالمللی
مدیرعامل شرکت پایانههای نفتی ایران در بخش دیگری از اظهارات خود تأکید کرده فعالیتهای پایانه خارگ مطابق استانداردهای بینالمللی از جمله ISGOTT و OCIMF انجام میشود.
او همچنین گفته اعتبار عملیاتی این پایانه به اندازهای است که مشتریان داخلی و خارجی نفت ایران، محمولهها را بدون نیاز به تأیید شخص ثالث تحویل میگیرند؛ موضوعی که از نگاه مسئولان نفتی، نشاندهنده استاندارد بودن فرآیندهای فنی و ایمنی در این مجموعه است.
پایان یک جنجال رسانهای؟
با توضیحات رسمی ارائهشده و نبود هرگونه گزارش بینالمللی درباره آلودگی نفتی در منطقه، به نظر میرسد پرونده «لکه نفتی خارگ» دستکم از منظر فنی و رسمی بسته شده باشد؛ هرچند این ماجرا بار دیگر نشان داد چگونه یک ادعای تأییدنشده میتواند در مدت کوتاهی به یک موج خبری گسترده تبدیل شود.
اکنون مقامهای نفتی ایران معتقدند آنچه رخ داد، بیش از آنکه یک حادثه واقعی زیستمحیطی باشد، نمونهای از «روایتسازی رسانهای» علیه صنعت نفت ایران بوده است؛ روایتی که به گفته آنان، در نهایت با دادههای فنی، گزارشهای نظارتی و بررسیهای میدانی رد شد.
نظر شما